|
Vietnamchess: Nữ phóng viên người Mỹ Julie Masis đã có chuyến hành trình sang Việt Nam để tìm hiểu những gì mà người Việt đã làm để có những kỳ thủ cờ vua xuất sắc gây chấn động làng cờ thế giới như Lê Quang Liêm tại Moscow vào đầu năm 2010. Bài viết của Julie Masis về vấn đề này đã được đăng trên tờ báo The Christian Science Monitor. Một cộng tác viên của Vietnamchess đã lược dịch sang tiếng Việt để bạn đọc dễ tham khảo.
Nội dung và bố cục của bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả dưới mắt nhìn của một nhà báo nước ngoài do đó rất mong bạn thông cảm nếu có những vấn đề mà bạn cho là không đúng.
Nguyên gốc tiếng Anh của bài viết theo link sau: https://www.csmonitor.com/The-Culture/Arts/2010/0709/Asia-s-chess-factory-Vietnam-trains-its-youngest-to-be-world-class-players |
 Ảnh Newscom: "Cờ người" ở Hà Nội. Thường được tổ chức nhân dịp Tết Nguyên Đán phỏng theo một môn cờ yêu thích của người Việt, cũng như ở Trung quốc và phương Tây. |
LÒ CỜ CHÂU Á:
Việt Nam đào tạo tài năng trẻ trở thành những kỳ thủ đẳng cấp thế giới
Việt Nam đang làm theo cách tương tự như Liên Xô trước đây, chu cấp một mức lương hàng tháng cho các kỳ thủ trẻ xuất sắc trong các cuộc thi đấu ngay từ tuổi lên 4.
 Ảnh Julie Masis chụp Lê Quang Liêm đoạt cúp vô địch quốc gia năm nay tại thành phố Hồ Chí Minh ngay sau khi trở về từ chiến thắng tại một giải danh giá ở Moscow |
Lê Quang Liêm không thể nhớ hết rằng mình đã đi đến bao nhiêu quốc gia, nhưng lại có thể nhớ như in từng nước đi một trong thể loại thi đấu cờ tưởng. Muốn làm được như vậy thì bạn cần phải có một khả năng ghi nhớ siêu hạng. Sinh ra tại thành phố Hồ Chí Minh, kỳ thủ 19 tuổi này mang một cặp kính thật to với một giọng nói nhỏ nhẹ đã trở thành người đầu tiên của khu vực Đông Nam Á đoạt chức quán quân Giải Aeroflot tại Moscow, một Giải cờ được xem là xương nhất trên thế giới. Rời Moscow với số tiền thưởng 28.280USD, Liêm còn có thêm một suất tham dự giải siêu sao vào tháng này tại Dortmund – nước Đức, một Giải mời đích danh mà ở đó cậu ta sẽ phải đối đầu với nhiều cao thủ và một cựu vô địch thế giới. Một kỳ thủ khác của Việt Nam cũng được xếp đồng hạng 3 tại giải này, trong lúc kỳ thủ hàng đầu của Mỹ chỉ đạt vị trí thứ 20. Một ký giả viết rằng “Những fan cờ vua nước Nga đã thực sự bị sốc khi thấy hàng tá người hùng của họ bị 2 kỳ thủ tuổi teen của Việt Nam qua mặt” và đặt tựa đề cho bài viết của mình trên tờ báo Los Angeles Times là “Việt Nam gây ngạc nhiên tại Nga”, còn trên tờ báo New York Times thì đặt tựa bài về cuộc thi đấu này là “Ngạc nhiên lớn ở châu Âu”. Thành công của Liêm không phải là chiến thắng duy nhất của Việt Nam. Tháng 12 vừa rồi đội nữ Việt Nam đã đoạt chức vô địch đồng đội châu Á, còn đội nam thì đoạt ngôi á quân. Trong năm 2008, cậu bé 7 tuổi Trần Minh Thắng đã giành chức vô địch trẻ thế giới ở nhóm nam dưới 8 tuổi. |
Vậy Việt Nam làm những gì cho môn cờ để có được thành công như thế?
Điều dễ dàng nhận ra là nhà nước Việt Nam đang thực hiện việc phát triển bộ môn cờ vua theo như cách mà Liên Xô đã từng làm trước đây, một đất nước đã sản sinh ra 5 nhà vô địch liên tục thống trị làng cờ thế giới trong những năm 1948 đến 1972.
Ông Casto Abundo, Phó Chủ tịch Liên đoàn cờ vua châu Á cho rằng: “Các câu lạc bộ thể thao phát triển thông qua hệ thống chính trị của từng tỉnh và thành phố. Mỗi câu lạc bộ đều có ngân sách riêng và họ tập trung đầu tư cho giới trẻ. Bây giờ họ đang gặt hái thành quả lao động của mình”.
Ông Đặng Tất Thắng, Tổng thư ký Liên đoàn Cờ Việt Nam cho biết rằng ông đã học chơi cờ vua khi đang là du học sinh tại Nga.
Huấn luyện viên đội tuyển cờ vua Việt Nam là một người cao tuổi gốc Ukraine và không nói được tiếng Việt, Ông Mikhail Vasylie xuất thân từ Odessa - Ukraine, nơi mà ông gọi là “thủ phủ của thế giới cờ vua”. Ông cho rằng sự quan tâm đầu tư cho cờ vua của nhà nước Việt Nam thể hiện ở việc nỗ lực tập trung cho các kỳ thủ tiềm năng ngay từ khi còn nhỏ, chứ không phải là tập trung ở những đứa trẻ mà gia đình của họ có nhiều tiền. Nhiều kỳ thủ xuất sắc của Việt Nam xuất thân gia đình nghèo, như kỳ thủ 20 tuổi Nguyễn Ngọc Trường Sơn chẳng hạn, người đứng đồng hạng 3 tại Moscow vừa rồi.
Ở Việt Nam, những em lên 4 tuổi xuất sắc trong những cuộc thi đấu sẽ được nhận tiền lương hàng tháng, được học cờ miễn phí và được thưởng tiền khi đạt thành tích. Nhà nước Việt Nam dành 3 triệu USD một năm để phát triển môn cờ, trong đó có chi phí cho các đấu thủ thi đấu ở trong và ngoài nước.
Ông Mikhail Vasyliev nói rằng “Lương kỳ thủ được khoảng 300 USD một tháng, ngoài ra họ còn được chu cấp tiền ăn, ở cho 4 chuyến du đấu nước ngoài mỗi năm, trong khi tiền lương bình quân ở đất nước này khoảng 100USD một tháng”.
Cả nước hiện nay có khoảng 500 đến 700 kỳ thủ trẻ học cờ. Đội tuyển Quốc gia có chừng 10 đến12 kỳ thủ nghiên cứu về cờ suốt năm và chỉ nghỉ lễ có 2 tuần. Họ tập trung tại Trung Tâm thể thao quốc gia, được nhận lương tháng và được trợ cấp 11USD tiền tiêu vặt mỗi ngày khi ra nước ngoài thi đấu.
Như Lê Quang Liêm chẳng hạn, anh ta đã hái ra tiền từ năm lên 10 khi giành thắng lợi tại các giải trẻ của thành phố Hồ Chí Minh. Tháng 4 vừa rồi anh đã lấy trọn 4.000USD từ chức vô địch Quốc gia và đây là lần thứ 2 anh đoạt danh hiệu này. Anh không cho biết năm rồi anh đã kiếm được bao nhiêu tiền, nhưng anh chắc rằng so với các đồng đội thì hiện nay anh có thu nhập cao hơn.
Anh nói: “Mục đích quan trọng nhất của tôi là chơi cờ và phát triển nó, bởi vì tôi nghĩ rằng nếu tôi có thể sống bằng việc chơi cờ tức là tôi làm được điều mà tôi thích nhất và kiếm được tiền từ lĩnh vực đó”.
Kỳ thủ 25 tuổi Hoàng Xuân Thanh Khiết, cũng đang tham dự giải vô địch quốc gia cho biết rằng cờ vua là công việc ban đầu của cô. Cám ơn cờ vua, nhờ cờ vua mà bây giờ cô có thêm 70USD một tháng, cộng thêm cơ hội khám phá nhiều nơi trên thế giới như: Nga, Tây Ban Nha, Mã Lai, Philippines. Thanh Khiết nói rằng “Tôi chưa bao giờ phải tự chi kinh phí cho chuyến đi của mình, Liên đoàn cờ đã chi trả hết mọi thứ”.
Ông Đặng Tất Thắng nói rằng các kỳ thủ Việt Nam đã khấm khá hơn sau khi Nhà nước tăng tiền lương và tiền thưởng. Mức lương trong 2 năm qua đã được tăng từ 100 USD lên 300USD một tháng, còn mức thưởng cũ đã áp dụng từ 5 năm trước nay cũng được tăng lên gấp 3 lần. Ngay cả kỳ thủ U12 nếu đoạt giải cũng sẽ mang về nhà 500USD. Tháng 4 vừa rồi, 4 kỳ thủ nam và nữ chiến thắng tại giải vô địch quốc gia đã giành được số tiền thưởng tổng cộng 13.500USD, trong đó người thấp nhất là 250USD và cao nhất là 4.000USD . Ông nói rằng “Trước đây chúng tôi cũng có những kỳ thủ giỏi nhưng do tình hình kinh tế của đất nước bấy giờ khó khăn nên những kỳ thủ trẻ tài năng đó đã không có dịp đi thi đấu quốc tế”.
Rõ ràng tài chính đã làm nên những điều khác biệt, nhưng một số kỳ thủ lại cho rằng lẽ ra cờ vua ở Việt Nam còn có thể phổ biến hơn nếu có thêm nhiều nguồn kinh phí.
Môn cờ tướng, một môn cờ mà các du khách đến Việt Nam có thể nhìn thấy những người lớn tuổi ngồi chơi trên vỉa hè, nay đã trở nên ít phổ thông hơn trong giới trẻ.
Giải thích điều này, Lê Quang Liêm cho rằng là do internet. Trải qua một quá trình nghiên cứu cờ vua và chơi trên mạng, Liêm hiểu rằng có thể chơi cờ vua trên mạng với mọi người trên khắp thế giới, trong khi cờ tướng được biết nhiều ở châu Á, đồng thời ta cũng không thể chơi cờ tướng với máy tính vì “chỉ có vài chương trình chơi cờ tướng yếu và không chuyên nghiệp”.
Thực tế một số thành viên trong đội tuyển quốc gia Việt Nam, kể cả Quang Liêm là đại diện cho một thế hệ kỳ thủ hàng đầu mà cha mẹ của họ lại là những người không biết chơi cờ.
Bà Trần Thị Mỹ Lệ, mẹ của Liêm nói rằng: “Chúng tôi là những kỹ sư xây dựng, không phải là kỳ thủ” (Liêm học chơi cờ từ người anh trai đã tự học cờ từ đọc sách).
Như vậy điều gì sẽ đến với các kỳ thủ Việt Nam?
Liêm thích nghe thể loại nhạc truyền thống Việt Nam và đọc Harry Potter, đang lập kế hoạch học tập Đại Học vào tháng 9 này, đồng thời cũng nuôi hy vọng trở thành nhà vô địch thế giới.
Và rất có thể nhiều kỳ thủ cờ vua Việt Nam sẽ đi theo bước chân của Liêm.
Trả lời bằng tiếng Nga, ông Đặng Tất Thắng cho rằng “Trên thế giới không nơi nào trẻ em chơi cờ có được thu nhập. Ở nhiều quốc gia, các bậc phụ huynh sẽ phải chu cấp toàn bộ, còn ở Việt Nam, một đứa trẻ có tài năng sẽ được tạo mọi điều kiện để phát triển, nhờ đó mà chúng tôi có được những kỳ thủ giỏi”